Geavanceerde Windows tips

a

Op deze pagina vind je tips waarmee je meer uit het Windows besturingssysteem kunt halen. Je leest hier ook hoe je een Windows computer kunt opschonen.

De meeste tips zijn voorzien van afbeeldingen. Die kun je vergroten door er één keer op te klikken; doe dat nogmaals om weer te verkleinen.

Inhoudsopgave

Klik op een onderwerp om ernaartoe te springen:

 

Vensters, vensters, vensters

Maak regelmatig een back-up (reservekopie) van je persoonlijke bestanden

Gebruik sneltoetsen voor vaak terugkerende handelingen

Voeg je eigen sneltoetsen toe

Voeg je eigen opstartprogramma toe

Sluit Windows af via een ikoontje

Maak je eigen werkbalk met veelgebruikte programma's en bestanden

Waar is de muis?

  UITNODIGING  
Heb je ook een tip die de moeite waard is? Stuur hem op naar Adam Computerhulp.
Als de jury akkoord gaat en plaatsing volgt, wordt jouw naam erbij vermeld!
 

Verander de zoekmachine van Bing naar Google

Stel standaard-apps in

Verwijder een bestand definitief met Shift+Delete

 

arrow_downward   Windows opschonen   arrow_downward

Introductie

Voer schijfopruiming twee keer uit

Verwijder tijdelijke bestanden

Verwijder apps die je niet gebruikt

Verwijder wifi-netwerken die je niet langer gebruikt

Schoon je browsers op

Schakel zoveel mogelijk opstartprogramma's uit

Schakel zoveel mogelijk achtergrond-apps uit

Controleer defragmentatie

 

Vensters, vensters, vensters

Windows... oftewel vensters. Praktisch alles wat je op een Windows computer doet, gebeurt in een venster. Dat wist je natuurlijk al, maar met die vensters kun je nog aardig wat trucs uithalen - verkleinen, vergroten, verplaatsen, schikken, miniaturen bekijken, twee naast elkaar, vier met gelijke grootte... Belangrijker dan dat het kan, vaak is het ook echt handig!

Hieronder lees je over de mogelijkheden. Daarna zie je ze in een filmpje.

De titelbalk

De bovenste regel van elk venster wordt de Titelbalk genoemd. Hier zie je de titelbalken van de verkenner, Chrome en de Mail-app:

a
a
a

Wat handig is aan de titelbalk: klik erop, houd de muisknop ingedrukt en je kunt het venster slepen naar een andere plek op het scherm. Dus als je twee of meer vensters gebruikt en die liggen wat over elkaar heen, met de titelbalk zet je ze naast elkaar.

De drie knopjes rechts ken je vast wel:

Slepen van de randen

Als een venster niet is gemaximaliseerd (dus niet het volledige scherm in beslag neemt) kun je de randen ervan verslepen. Ga met het muispijltje op de rand staan, de muis verandert van vorm, klik en sleep! Zo maak je een venster groter of kleiner.
Sleep de hoeken van het venster om tegelijk de hoogte en breedte van een venster te veranderen.

Schikken via de taakbalk

a

Heb je meerdere vensters geopend en wil je die schikken? Rechtsklik dan op een leeg deel van de taakbalk en kies een van de volgende opties:

Als het resultaat van het schikken je niet bevalt, rechtsklik dan weer op de taakbalk: daar staat nu ook de optie om het schikken ongedaan te maken.

Miniatuurweergave van alle vensters

Heb je een laptop met een touchpad? Veeg dan eens met drie vingers horizontaal over het touchpad. Je ziet dan miniaturen van alle geopende vensters. Blijf heen en weer vegen: je ziet een wit kader om een van de miniaturen; als je dan het touchpad loslaat, opent dat venster.
Heb je geen laptop, dan niet getreurd: houd de Alt-toets ingedrukt en druk een paar keer op de Tab-toets om door de miniaturen te bladeren en een venster te kiezen.

Als alternatief kun je ook nog op de Windows-toets en de Tab-toets drukken. Je ziet wederom miniaturen van alle vensters en kunt op één ervan klikken om erheen te springen.

Miniatuurweergave via de taakbalk

Van elke actieve app staat een onderstreept ikoontje in de taakbalk, ook als je een app hebt geminimaliseerd. Zet nu eens je muis (zonder te klikken) op een onderstreepte ikoontje in de taakbalk: een miniatuur verschijnt.
Schuif de muis zonder te klikken op de miniatuur en je ziet de inhoud van het venster; andere vensters worden transparant. Je ziet dan tevens een kruisje rechtsboven de miniatuur zodat je het venster en daarmee de app kunt sluiten.

Een app meermaals openen

a Er zijn van die apps waarbij het handig is om die twee of zelfs drie keer te openen. Bijv. de verkenner of de browser. De eerste keer open je de app gewoon vanuit de lijst met apps of door op het ikoontje in de taakbalk te klikken.
Om een app nogmaals te openen, houd je de Shift-toets ingedrukt en vervolgens klik je met de muis op het onderstreepte ikoontje in de taakbalk.
Als je nu met de muis op het ikoontje in de taakbalk gaat staan (zonder te klikken) dan zie je ook meerdere miniaturen. Schuif de muis erover en de inhoud van het desbetreffende venster wordt getoond.

Twee vensters die elk exact een half scherm gebruiken

Voor deze tip is speciale aandacht nodig. Lees het minstens twee keer door en bekijk vooral het tweede filmpje hieronder...

Stel dat je enkele apps hebt gestart, bijv. Wordpad met een document, browser Chrome en de rekenmachine. Nu wil je in het Wordpad-document iets schrijven waarover je op internet hebt gelezen met Chrome. Dan is het handig als Wordpad de ene helft van het scherm in beslag neemt en Chrome de andere helft.
Windows heeft daar een truc voor bedacht: klik op de titelbalk van Wordpad en sleep het venster zover naar links dat het muispijltje de rand van het scherm raakt; laat dan de muisknop los. Nu neemt Wordpad precies de linkerhelft van het scherm in beslag.
Windows laat daarna automatisch in de rechterhelft miniaturen zien van alle andere geopende apps, in dit geval dus van Chrome en de rekenmachine. De bedoeling is dat je op één van de miniaturen klikt zodat die de rechterhelft van het scherm in beslag neemt (maar als je niet op een van de miniaturen klikt, maar gewoon ergens in Wordpad klikt, dan springen Chrome en de rekenmachine weer terug naar hun oorspronkelijke grootte).

Een speciale truc die heel handig is om twee vensters elk een half scherm te laten gebruiken. En het gaat nog iets verder: je kunt de verticale lijn in het midden (daar waar de twee vensters elkaar raken) naar links of rechts slepen om het ene venster iets meer of minder breed te maken - het andere venster beweegt dan mee.

Vier vensters die elk exact een kwart scherm gebruiken

a Na de vorige tip met twee vensters begrijp je dat het ook met vier vensters kan: je kunt de titelbalk van een venster naar de linkerbovenhoek van je scherm slepen totdat het muispijltje de rand van het scherm raakt; daarmee krijgt dat venster een kwart van het scherm tot zijn beschikking.

Zo kun je ook drie anders vensters naar de linkeronderhoek, rechterbovenhoek en rechteronderhoek slepen om tot een kwartet vensters te komen met voor elk venster evenveel ruimte.

Klinkt bijzonder, maar vaak zijn vier vensters teveel van het goede. Met twee werkt het wel zo makkelijk.

Filmpjes

In het eerste filmpje komen de volgende tips aan bod:


Klik op het vergrootknopje voor volledige weergave van de video

 

In het tweede filmpje zie je:


Klik op het vergrootknopje voor volledige weergave van de video

Naar de inhoudsopgave arrow  

Maak regelmatig een back-up (reservekopie) van je persoonlijke bestanden

Deze tip is zo belangrijk, hij komt meermaals voor op deze website! Jouw computer kan stuk gaan, gestolen worden, gehackt worden, versleuteld worden voor losgeld, je kunt je laptop per abuis ergens achterlaten... negatieve scenario's die wel degelijk kunnen plaatsvinden.
Dan is het jammer dat je een apparaat van waarde kwijt bent. Maar de waarde van verloren bestanden kan vele malen groter zijn. Identiteitsgegevens, dierbare foto's, filmpjes - je zou ze maar kwijtraken of ze zouden maar in verkeerde handen vallen.

a Dus maak regelmatig een back-up van jouw persoonlijke bestanden!

Windows maakt het je makkelijk: open de verkenner, klik op Deze pc in de linkerkolom en rechts zie je de hoofdmappen waarin je persoonlijke bestanden staan: Afbeeldingen, Bureaublad, Documenten, Downloads, Muziek, Video's en 3D-objecten.
Als je die mappen regelmatig (bijv. eens per maand of kwartaal) naar een externe usb-disk of usb-stick kopieert, dan ben je veilig.
NB Als je jouw bestanden ook in andere mappen dan de genoemde bewaart (bijv. op een D:-schijf), neem die dan ook mee in de reservekopie.

Je kunt een reservekopie op meerdere manieren maken. In het filmpje hieronder zie je een eenvoudige, goede manier waarbij je in één venster alle handelingen verricht:

  1. Je opent de verkenner.
  2. Je sluit een usb-disk aan op de computer. Die verschijnt in de verkenner.
  3. Je maakt een nieuwe map op de usb-disk. Daar kopieer je zo meteen de bestanden naar toe.
  4. Klik in de kolom links op Deze pc. Rechtsklik een hoofdmap en klik op Kopiëren.
  5. Klik in de kolom links op de nieuwe map op de usb-disk. Rechtsklik daarin en klik op Plakken.
  6. Herhaal de vorige twee stappen voor elke hoofdmap.

Hierna ontkoppel je de usb-disk of je zet de computer uit en haalt dan het usb-kabeltje uit het apparaat. Berg de usb-disk goed op!


Klik op het vergrootknopje voor volledige weergave van de video

Op de volgende pagina's tref je gerelateerde informatie aan:

Naar de inhoudsopgave arrow  

Gebruik sneltoetsen voor vaak terugkerende handelingen

Even een quiz tussendoor. Weet jij wat de volgende sneltoetsen doen:
Ctrl+C, Ctrl+V, Ctrl+X, Ctrl+A, Ctrl+Z, Win, Win+E, Win+., Ctrl+F, Ctrl+S, Alt+F4

a a a Sneltoetsen zijn toetscombinaties waarbij je de Ctrl-, Alt- of Windows-toets ingedrukt houdt en vervolgens op een andere toets drukt. Daarna laat je beide toetsen los. Het werkt net zo als bij het typen van een hoofdletter: dan druk je "tegelijk" op de Shift-toets en een letter.
Zoals je bij de voorbeelden hierboven ziet wordt de Windows-toets vaak afgekort tot Win. Dus sneltoets "Windows+E" en "Win+E" betekenen hetzelfde.

Veel sneltoetsen werken binnen een bepaald programma, bijv. in de Verkenner of in tekstverwerker Word. Sneltoetsen die de Windows-toets gebruiken horen bij het Windows besturingssysteem en werken op elk moment en vanuit elk programma.

Het doel van sneltoetsen blijkt al uit de naam: door op een toetscombinatie te drukken doe je iets sneller dan met de muis.
a Voorbeeld: in de browser Chrome kun je iets op een webpagina zoeken. Daarvoor klik je met de muis op de drie puntjes rechtsboven en vervolgens klik je op Zoeken. Hetzelfde bereik je met de sneltoets Ctrl+F (de F van Find).
Probeer het nu maar eens: druk op Ctrl+F en zoek op "vensters". Zo vind je snel dit onderwerp op deze webpagina.

Er zijn honderden toetscombinaties die je natuurlijk niet allemaal gaat onthouden. Er is een website waarbij je sneltoetsen voor allerlei programma's kunt vinden. De naam van die website is makkelijk te onthouden: http://www.sneltoetsen.com/ a.

En dan nu de antwoorden op de quizvragen:

Ctrl+C = kopiëren
Ctrl+V = plakken
Ctrl+X = knippen
Ctrl+A = alles selecteren
Ctrl+Z = laatste handeling ongedaan maken
Win = Windows startmenu tonen
Win+E = Windows verkenner openen
Win+. = Emoji kiezen
Ctrl+F = zoeken
Ctrl+S = bewaren ("save")
Alt+F4 = programma sluiten

Hoeveel heb je er goed?

Naar de inhoudsopgave arrow  

Voeg je eigen sneltoetsen toe

Zijn er programma's waar je vaak mee werkt, bijv. je fotoprogramma of de app om naar je favoriete muziek te luisteren? Of heb je documenten die je dagelijks gebruikt, bijv. een dagboek of een spreadsheet met inkomsten en uitgaven?
Om het je makkelijk te maken zou je voor zo'n programma of document zelf een sneltoets kunnen maken. Als je dan op die toetscombinatie drukt, opent direct het programma of document.

a

In het volgende voorbeeld gaan we een sneltoets maken voor het videobel-programma Zoom. Als je dit programma gebruikt, staat er al een snelkoppeling op je bureaublad. Die snelkoppeling is de basis voor de sneltoets.

Als je zelf voor een programma of document een sneltoets gaat maken, zorg er dan als eerste voor dat je er een snelkoppeling van hebt. Die maak je zo nodig door met de rechtermuisknop op het ikoontje te klikken en vervolgens te kiezen voor "Snelkoppeling maken".
NB Een snelkoppeling herken je aan het kleine pijltje linksonder het ikoontje, zoals je hierboven ziet bij de Zoom-snelkoppeling.

a a
Klik met de rechtermuisknop op de snelkoppeling van Zoom; klik daarna in het geopende menu op Eigenschappen.

Op het tabblad Snelkoppeling zie je al dat er geen sneltoets is voor Zoom. Klik met je muis in het Sneltoets-veld en druk op een letter op je toetsenbord die je voor de sneltoets wilt gebruiken, bijv. de Z van Zoom (je hoeft dus niet op de Ctrl- of Alt-toets te drukken).

Hiermee maak je sneltoets Ctrl+Alt+Z voor Zoom. Dus als je voortaan Zoom wilt starten, houd je de Ctrl- en Alt-toetsen ingedrukt en druk je vervolgens op de Z.

 

Vooruit, nog eentje om het af te leren... Stel dat je een dagboek bijhoudt in een Word-document. Elke dag, misschien meermaals per dag, open je dat Word-document om het bij te werken. Het zou dus handig zijn daarvoor een sneltoets te maken:

Voortaan druk je op Ctrl+Alt+D om direct je dagboek in Word te openen.

Naar de inhoudsopgave arrow  

Voeg je eigen opstartprogramma toe

In de vorige tip maakte je een sneltoets voor een programma of document dat je vaak gebruikt. Nu gaan we nog een stap verder: wil je dat bijv. jouw dagboek automatisch wordt geopend nadat je Windows hebt gestart?
Dit bereik je door een snelkoppeling naar jouw dagboek in een speciale map te zetten:

  1. Maak eerst een snelkoppeling zoals in de vorige tip staat.
  2. Druk daarna op de sneltoets Windows+R.
  3. a Er verschijnt een klein venster met de titel Uitvoeren. Typ in het veld bij Openen de tekst shell:startup en klik op de OK-knop.
  4. De verkenner opent in een Opstarten-map. Kopieer of verplaats de snelkoppeling die je in stap 1 maakte naar deze map. Sluit daarna de verkenner.

Voortaan wordt de snelkoppeling naar je favoriete programma of document automatisch uitgevoerd als je Windows start. Je kunt er dan meteen mee aan de slag.

Naar de inhoudsopgave arrow  

Sluit Windows af via een ikoontje

a Wil je je Windows computer afsluiten, dan klik je normaal gesproken op de startknop, vervolgens klik je op het Aan/uit-knopje en tot slot klik je op Afsluiten. Pfff, je moet drie keer op een verschillende knop klikken... dat kan makkelijker!

Inderdaad, het kan makkelijker door een Afsluiten-ikoontje op je bureaublad te zetten. Dubbelklik erop en Windows sluit meteen af.

Doe het volgende om het Afsluiten-ikoontje te maken:

a   a

a In principe ben je nu klaar. Je hebt een (nogal vreemd) ikoontje op je bureaublad staan; als je erop dubbelklikt, sluit Windows af.

a Wil je een ander ikoontje, rechtsklik er dan op en klik onderin het menu op Eigenschappen. Klik daarna op de knop Ander pictogram....
Na de melding krijg je een klein venster met allerlei ikoontjes. Dubbelklik op het ikoontje dat je aanspreekt en klik tot slot op de OK-knop.

Naar de inhoudsopgave arrow  

Maak je eigen werkbalk met veelgebruikte programma's en bestanden

Staat jouw bureaublad vol met ikoontjes? Je bent niet de enige! Je zou de tegels van het Windows startmenu kunnen gebruiken, maar niet iedereen vindt dat makkelijk werken en bovendien staan daar alleen maar apps.

Een beter alternatief is een werkbalk! Zo'n werkbalk bestaat uit een map waarin je van alles kunt plaatsen, bijv. (snelkoppelingen naar) apps, instellingen, je fotomap, een document, spreadsheets, een fitnessvideo, je muziekbibliotheek enzovoorts. Je kunt ook mappen in de werkbalk-map maken om het een beetje te organiseren.

a Een werkbalk open je vanaf de taakbalk waar twee kleine pijltjes komen te staan, links van het systeemvak. Klik maar eens op de afbeelding hiernaast: de werkbalk-map heet Demo. Als je op de pijltjes ervan klikt krijg je een kolom met alles wat je in de map hebt gezet. Klik op een regel in die kolom en de map, de video, de app of het document opent.

Dus in plaats van een warboel aan pictogrammen op je bureaublad, krijg je zo een georganiseerd menu!

Je maakt een werkbalk als volgt:

  1. Als eerste maak je een map die je voor de werkbalk gaat gebruiken. Die map kan overal staan, maar hier kiezen we de Documenten-map.
    Start de verkenner en ga naar de Documenten-map. Klik in het lint (het menu bovenin de verkenner) op Nieuwe map (of gebruik de toetscombinatie Ctrl+Shift+N).
    Geef bij voorkeur een korte naam aan de nieuwe map, bijv. "Menu" of jouw initialen.
  2. Nu kun je de map vullen met alles wat je in het menu wilt hebben. Het handigst is om snelkoppelingen in de map te zetten; daarmee blijven de originelen staan in de huidige map en zet je alleen de verwijzing (de snelkoppeling) in de werkbalk-map.

    a Om van een bestand een snelkoppeling te maken, rechtsklik je erop en kies je vervolgens "Snelkoppeling maken". Je herkent een snelkoppeling aan het kleine pijltje linksonder het ikoontje, zoals hiernaast bij de snelkoppeling van een Word-document.

  3. Tip: verplaats alle snelkoppelingen van je bureaublad naar de map (dat is dus een kwestie van knippen en plakken).
  4. a Nu je de werkbalk-map hebt, moet je nog één handeling verrichten om deze te kunnen gebruiken: rechtsklik op een leeg deel van de taakbalk, klik in het geopende menu op Werkbalken en klik daarna op Nieuwe werkbalk....
    In het nieuwe venster dat opent ga je naar de Documenten-map en daar klik je één keer op jouw werkbalk-map; vervolgens klik je onderin het venster op de knop Map selecteren.
    Klaar! Op de taakbalk verschijnt de naam van de map met daarnaast twee kleine pijltjes. Klik op de pijltjes en het menu opent.
  5. Je kunt later natuurlijk altijd nog (snelkoppelingen van) mappen, documenten etc. aan de werkbalk-map toevoegen of daar verwijderen.
  6. Om de regels in het menu alfabetisch te sorteren, open je de werkbalk via de twee pijltjes, rechtsklik je op een willekeurige regel en klik je vervolgens op Sorteren op naam.

Naar de inhoudsopgave arrow  

 

  UITNODIGING  
Heb je ook een tip die de moeite waard is? Stuur hem op naar Adam Computerhulp.
Als de jury akkoord gaat en plaatsing volgt, wordt jouw naam erbij vermeld!
 

Waar is de muis?

a

Soms ben je met een paar apps bezig en zie je niet meer waar het pijltje van de muis op het scherm staat. Er is een handigheidje om de muis snel te vinden met de Ctrl-toets:

a
  1. Ga naar de Windows-instellingen: klik op de Windows-startknop en daarna op het tandwiel (of gebruik sneltoets Windows+I).
  2. Klik op Apparaten.
  3. Klik in de linkerkolom op Muis.
  4. Klik onder de kop "Verwante instellingen" op Extra muisopties.
  5. Een nieuw venster opent. Klik daar op het tabblad Opties voor de aanwijzer. Onderin staat een kader getiteld "Zichtbaarheid".
  6. Plaats een vinkje voor de onderste optie, genaamd "Locatie van de aanwijzer weergeven als ik op CTRL druk". Klik daarna op OK.

Vanaf nu kun je op elk scherm en in elke app de muis makkelijk terugvinden: druk een paar keer op de Ctrl-toets en je ziet een cirkel verschijnen op de plaats van de muis.

Naar de inhoudsopgave arrow  

Verander de zoekmachine van Bing naar Google

Bing is de internet-zoekmachine van Microsoft. Er is niets mis mee, maar veel mensen willen toch liever zoeken met Google. Microsoft wil liever dat je Bing gebruikt en Windows is van... Microsoft. Vandaar dat Bing "een beetje" wordt opgedrongen als je Windows gebruikt.

Maar gelukkig, met een paar handelingen kun je Bing vervangen door Google. Hieronder staan de stappen voor de browsers Edge, Chrome en Firefox.

a Edge:

a Chrome:

a Firefox:

Naar de inhoudsopgave arrow  

Stel standaard-apps in

a a a Op jouw computer staan vast verschillende browsers, zoals Edge, Chrome en/of Firefox. Als jij op internet iets wilt opzoeken start je zelf de browser die jouw voorkeur heeft. Maar stel nu dat je een e-mail krijgt en daarin staat een link naar een website: als jij daarop klikt, dan start Windows één van de browsers op jouw computer.
Welke...?

a a a En mogelijk staan er verschillende e-mailprogramma's op jouw computer. Standaard heeft Windows 10 een Mail-app. Misschien heb je ooit Outlook gekocht of Thunderbird geïnstalleerd. Als jij een e-mail wilt versturen, start je zelf het e-mailprogramma dat jouw voorkeur heeft. Maar stel nu dat je op internet bent, zoals nu op de website van Adam Computerhulp. Als je onderaan deze pagina op de link klikt om Adam een reactie te mailen dan start Windows één van de e-mailprogramma's op jouw computer. Welke...?

Dit zijn twee voorbeelden om standaard-apps te introduceren. Je kunt namelijk via de Windows-instellingen opgeven wat jouw favoriete browser, e-mailprogramma etc. is. Daarmee bereik je dat Windows "automatisch" het juiste programma kiest om te internetten, e-mailen enz. Het instellen doe je als volgt:

Naar de inhoudsopgave arrow  

Verwijder een bestand definitief met Shift+Delete

Als je een bestand of map weggooit in de verkenner, dan komt het terecht in de prullenbak. Op zich prima, want als je een foutje maakt, dan kun je het verwijderde toch nog terugzetten.
Maar soms wil je iets echt verwijderen. Dan moet je dus na de verwijderactie in de verkenner naar de prullenbak en het daar nogmaals verwijderen.

In dat geval is deze tip handig: als je in de verkenner een of meer geselecteerde bestanden en/of mappen definitief permanent wilt verwijderen, houd dan de Shift-toets ingedrukt en druk vervolgens op de Delete-toets.
a Beantwoord de bevestigingsvraag van Windows met Ja en alles is meteen definitief weg!

Pas dus wel op...

Naar de inhoudsopgave arrow  

Opschonen: Introductie

Hieronder tref je een aantal tips aan om je computer op te schonen. Probeer deze vorm van onderhoud elke 3 tot 6 maanden een keer toe te passen zodat je computer in goede conditie blijft.

Laat je niet verleiden tot de aanschaf van commerciële, al dan niet gratis, opschoonprogramma's. Windows 10 heeft zelf alles in huis om de computer in goede staat te houden.

En kijk ook eens bij het onderwerp van de verkenner. Daar lees je hoe je je persoonlijke bestanden kunt (re)organiseren in mappen zodat je ze makkelijk kunt terugvinden. In combinatie met opschoonacties krijg je dan een efficiënt werkende computer.



 

Opschonen: Voer schijfopruiming twee keer uit

Windows heeft een app genaamd Schijfopruiming waarmee het besturingssysteem zelf scant naar bestanden die je zou kunnen verwijderen. De resultaten van de scan worden aan jou getoond en vervolgens kun jij kiezen of de bestanden inderdaad verwijderd mogen worden.

Om de app te starten klik je op de Windows startknop, daarna klik je in de lijst met apps op Windows Systeembeheer en tot slot op Schijfopruiming.
a Als je alleen een C:-schijf in de computer hebt, start de scan meteen. Heb je meerdere schijven, dan kies je de C:-schijf en klik je op OK om de scan te starten.

Na een minuut of zo toont Schijfopruiming de resultaten van de scan:

a Let op: je zou denken dat Windows nu alle bestanden toont die verwijderd kunnen worden. Dat is echter niet het geval. In de eerste scan slaat Windows een belangrijk onderdeel over, namelijk de "systeembestanden" die kunnen worden verwijderd.
Zoals je op de schermkopie hiernaast ziet, staat linksonder in het venster met de resultaten van de eerste scan een knop genaamd Systeembestanden opschonen.

Het is zeer aan te raden nu op die knop te klikken, zodat Schijfopruiming een tweede scan uitvoert en dit keer inclusief te verwijderen systeembestanden. Deze scan duurt langer dan de eerste.

a Systeembestanden zijn met name oude versies van Windows updates. En juist die nemen erg veel ruimte in op je computer. De resultaten van de tweede scan zouden er uit kunnen zien zoals op de schermkopie hiernaast - merk het verschil met de eerste scan!

Nu kun jij beslissen welke bestanden verwijderd mogen worden. Als je in de bovenste helft van het venster op een regel klikt, staat in de onderste helft een korte uitleg over de desbetreffende bestanden. Door een vinkje voor een regel te zetten geef je aan dat de bestanden kunnen worden verwijderd. Als er geen vinkje staat, worden die bestanden niet verwijderd.

Let op dat je de volledige lijst nakijkt: gebruik de schuifbalk aan de rechterzijde om alle regels te zien.

In principe kan alles weg, maar met twee mogelijke uitzonderingen: Downloads en Prullenbak.

Nadat je vinkjes hebt geplaatst of weggehaald in het bovenste deel van het venster, klik je onderin op OK om de geselecteerde bestanden te verwijderen. Schijfopruiming verwijdert de desbetreffende bestanden definitief: ze komen niet in de Prullenbak terecht.
Zodra Schijfopruiming klaar is, verdwijnt het venster vanzelf. Als systeembestanden zijn geselecteerd voor verwijdering, kan dit vrij lang duren (een half uur is niet uitzonderlijk).

Naar de inhoudsopgave arrow  

Opschonen: Verwijder tijdelijke bestanden

Je zou denken dat Schijfopruiming (zie de vorige tip) er wel voor zorgt dat tijdelijke bestanden worden verwijderd. Maar nee, er zijn twee mappen met tijdelijke Windows-bestanden die worden overgeslagen. Om die mappen te legen doe je het volgende:

  1. Druk op de sneltoets Windows+R.
  2. a Er verschijnt een klein venster met de titel Uitvoeren. Typ in het veld bij Openen de tekst temp en klik op de OK-knop.
  3. De verkenner opent in een Temp-map. Alle bestanden in die map kunnen worden verwijderd (de map zelf moet blijven bestaan). Selecteer eerst alle bestanden in de map: druk op de sneltoets Ctrl+A.
    Druk daarna op de Delete-toets op je toetsenbord of klik op Verwijderen in het menu (het lint) van de verkenner.
  4. Het kan zijn dat een of meer bestanden in gebruik zijn bij Windows. Je krijgt dan een venster met de titel Bestand in gebruik. Klik in dat venster op de knop Overslaan om het betreffende bestand niet te verwijderen.
  5. Na deze opruimactie kun je de verkenner sluiten.

Ziezo, dat was de eerste map met tijdelijke bestanden. Herhaal nu de bovenstaande stappen, maar typ in stap 2 niet temp maar %temp% in het Uitvoeren-venster. Daarmee opent de verkenner een andere temp-map waarvan de inhoud ook volledig kan worden verwijderd.

Naar de inhoudsopgave arrow  

Opschonen: Verwijder apps die je niet gebruikt

Er staan tientallen apps op je computer. De meeste zijn onderdeel van Windows, zoals uiteraard de verkenner, browser Edge en de instellingen-app. Maar ook apps waar je mogelijk niet om zit te springen, zoals "Alarmen en klok", "Feedback-hub", "Groove Muziek" en "Xbox".

a Mogelijk heb je in het verleden zelf programma's of apps op je computer geïnstalleerd. Vaak doe je dat na een publicatie in de krant of na een tip van vrienden. Net zo vaak vergeet je het bestaan van de app want zo bijzonder was het toch ook weer niet.
Juist dat soort apps zou je van je computer kunnen verwijderen als onderdeel van de opschoonacties.

Volg onderstaande stappen om alle apps op je computer te zien en waar nodig te verwijderen:

  1. Ga naar de Windows-instellingen: klik op de Windows-startknop en daarna op het tandwiel (of gebruik sneltoets Windows+I).
  2. Klik op Apps.
  3. Hiermee kom je terecht op de pagina met Apps en onderdelen. Je ziet een alfabetisch gesorteerde lijst met alle apps op je computer.
  4. Blader door de lijst om kandidaten te vinden voor verwijdering. Vind je zo'n app, klik er dan op. Daarmee verschijnt een Verwijderen-knop. Klik erop, beantwoord de bevestigingsvraag en klaar ben je.
  5. Nu je toch in de lijst met apps bent: zie je daar een app staan genaamd Java? Het is aan te raden die meteen te verwijderen want Java wordt vaak gebruikt door malware.

Naar de inhoudsopgave arrow  

Opschonen: Verwijder wifi-netwerken die je niet langer gebruikt

a Heb je tijdens vakantie in Bangkok gebruik gemaakt van de hotel-wifi? Heb je Google Maps gecheckt met de wifi van Starbucks in Maastricht, vorige lente? Volgde je twee jaar geleden een cursus waarbij je tijdens de les wifi kon gebruiken?

Zomaar drie voorbeelden waarbij je wifi van derden gebruikte. Dat was toen heel handig. Maar nu staan die wifi-netwerken nog steeds op je laptop. Zou je morgen weer naar hetzelfde hotel in Bangkok gaan, dan probeert jouw apparaat weer automatisch verbinding te maken met de wifi - en je bent meteen online als het hotel geen nieuw wachtwoord heeft ingesteld.

Computers onthouden wifi-netwerken en proberen er standaard verbinding te maken. Om mogelijk misbruik daarvan te voorkomen is het aan te raden om wifi-netwerken die je niet meer gebruikt van je laptop te verwijderen.

Ga naar de Windows instellingen, klik op Netwerk en internet en vervolgens op Wi-Fi. Klik in het rechterdeel van het venster op Bekende netwerken beheren. Je krijgt dan een lijst met alle wifi-netwerken die je eerder hebt gebruikt en door de computer zijn onthouden.

Om een netwerk te verwijderen, klik je erop; daarna klik je op de knop Niet onthouden.

Naar de inhoudsopgave arrow  

Opschonen: Schoon je browsers op

a a a

In de browser (internetprogramma) staan ook veel gegevens die kunnen worden opgeschoond. Bijv. je zoekgeschiedenis, downloadgeschiedenis, cookies, formuliergegevens, cache (buffer) en meer.

Er is een eenvoudige manier om je browser(s) op te schonen: druk in Edge, Chrome of Firefox op de toetscombinatie Ctrl+Shift+Delete (houd dus de Ctrl- en Shift-toetsen ingedrukt en druk dan kort op Delete).
Je krijgt nu een venster te zien waarin je vinkjes kunt gebruiken om aan te geven wat je wilt verwijderen. Ook kun je kiezen voor welke tijdsperiode je de gegevens wilt wissen (bijv. een uur, een week of alles).
Hieronder zie je de vensters van Edge, Chrome en Firefox:

a   a   a

Naar de inhoudsopgave arrow  

Opschonen: Schakel zoveel mogelijk opstartprogramma's uit

Als je de Windows-computer aanzet, dan starten naast het besturingssysteem ook een aantal programma's op. Bijv. de viruschecker, jouw cloudopslag, software van je printer en meer.

Het kan zijn dat er buiten jouw medeweten om opstartprogramma's zijn toegevoegd aan je computer. Bijv. bij installatie van Spotify, gebruik van Skype of koppeling van een Logitech-muis. Veel van dat soort programma's controleert elke keer weer of er een update voor is - terwijl dat ook gebeurt bij gebruik van de software.
Dit zijn maar enkele voorbeelden. Er zijn computers met meer dan 20 opstartprogramma's waarvan 80% overbodig is.

Elk opstartprogramma vertraagt de computer. Niet altijd in aanzienlijke mate, maar het is aan te raden zo veel mogelijk opstartprogramma's uit te schakelen - dat is ook goed voor je veiligheid.

Opstartprogramma's in taakbeheer

Volg om te beginnen deze stappen:

Met het bovenstaande heb je de bulk te pakken.

Opstartprogramma's in mappen

Er zijn twee mappen op je computer waar ook opstartprogramma's zouden kunnen staan. De kans daarop is niet groot, want het zijn mappen waar oudere Windows-versies gebruik van maakten. Maar toch goed om dit even te controleren:

  1. Druk op de sneltoets Windows+R.
  2. a Er verschijnt een klein venster met de titel Uitvoeren. Typ in het veld bij Openen de tekst shell:startup en klik op de OK-knop.
  3. De verkenner opent in een Opstarten-map. Die map zou leeg moeten zijn (tenzij je zelf een opstartprogramma hebt toegevoegd zoals hierboven staat beschreven). Als dat zo is, dan kun je de verkenner weer sluiten.
    Maar als dat niet zo is, probeer dan aan de bestandsnaam te herkennen wat het doet. Zie je de naam van een oud spel dat je al lang niet meer speelt of is het iets anders wat je niet meer gebruikt, verwijder dan het bestand. Herken je het niet, Google er dan eens op. Of verwijder het als je het niet vertrouwt. Sluit hierna de verkenner.

Herhaal nu de bovenstaande stappen, maar typ in stap 2 in het Uitvoeren-venster niet shell:startup maar shell:common startup (let op: er staat een spatie tussen common en startup). Daarmee opent de verkenner een andere Opstarten-map die ook leeg zou moeten zijn. Zo niet, doe dan weer wat hierboven staat.

Naar de inhoudsopgave arrow  

Opschonen: Schakel zoveel mogelijk achtergrond-apps uit

a Terwijl je Windows gebruikt zijn er allerlei apps actief op de achtergrond en die gebruiken natuurlijk een deel van de computercapaciteit. Op zich niet zo erg, maar veel van de programma's die standaard actief zijn gebruik je niet. Die kun je dus net zo goed uitzetten:

Naar de inhoudsopgave arrow  

Opschonen: Controleer defragmentatie

Zo'n 10 - 15 jaar geleden waren er speciale programma's om de schijf van je computer te defragmenteren. Startte je zo'n programma dan voltrok zich een betoverend schouwspel op je beeldscherm met rode en groene verspringende vakjes...


Defragmentatie is een functie om fragmentatie van bestanden op te heffen: stel je hebt net een fotobestand van 1 megabyte verwijderd. Daarna wil je een muziekbestand van 3 Mb opslaan.

add_to_queue Lees meer...

Windows begint dan te schrijven in het lege stukje op de schijf dat net vrij is gekomen. Maar daar past slechts 1 Mb in. Dus gaat het verder in een volgend leeg stukje waar misschien een halve Mb past.
Stel dat de resterende 1,5 Mb op een volgend deel van de schijf wordt opgeslagen, dan is het muziekbestand dus in drie fragmenten opgeslagen. Bij een traag werkende schijf die ook nog eens gefragmenteerde bestanden bevat, gaat alles steeds langzamer.
Defragmentatie is dan de oplossing: bestanden worden in één geheel herschreven op de schijf.

remove_from_queue Lees minder...

 

Tegenwoordig zijn de meeste computerschijven zo snel dat defragmentatie eigenlijk niet meer nodig is. Voor langzame schijven zorgt Windows zelf voor defragmentatie.
En als in jouw computer een ssd-schijf zit, dan is het zelfs af te raden want het defragmenteren van een ssd leidt tot overmatige slijtage.

Je kunt de fragmentatiestatus en -instelling van een computerschijf als volgt in Windows vinden:

Mocht je niet zeker weten of je een ssd-schijf in je computer hebt, kijk dan in de kolom "Mediumtype" van het laatste venster hierboven. Daar staat Hardeschijfstation voor een gewone vaste schijf en SSD voor een ssd-schijf.

Naar de inhoudsopgave arrow  

 

Reageren?

a Wil je meer weten of heb je hulp nodig? Wil je gewoon een reactie geven? Stuur dan een e-mail naar Adam Computerhulp.